آشنایی با اجزای شیرآلات توکار 

شیرآلات توکار در سال های اخیر در پروژه های مسکونی و تجاری بسیار رایج شده اند، اما بسیاری از کاربران و حتی برخی مجریان ساختمانی با اجزای مختلف این سیستم آشنایی کافی ندارند. این ناآشنایی در مرحله نصب یا تعمیر می تواند باعث اشتباهات پرهزینه شود. در این مقاله هر جزء از شیر توکار را به طور دقیق معرفی می کنیم تا تصویر کاملی از ساختار این سیستم داشته باشید.

ساختار کلی سیستم شیر توکار

شیر توکار برخلاف شیر روکار که تمام اجزا روی دیوار نمایان است، به دو بخش اصلی تقسیم می شود. بخش اول در داخل دیوار قرار می گیرد و پیش از کاشی کاری نصب می شود. بخش دوم پس از اتمام کاشی کاری روی دیوار نصب می شود.
این تقسیم بندی باعث می شود در صورت خرابی یا نیاز به تعمیر، نیازی به تخریب دیوار نباشد و تنها قطعات روکار تعویض شوند. همین ویژگی یکی از دلایل اصلی محبوبیت شیرآلات توکار است.

باکس مرکزی (جعبه دیواری)

باکس مرکزی که در برخی منابع با نام جعبه دیواری یا کاست توکار نیز شناخته می شود، اصلی ترین جزء سیستم شیر توکار است. این قطعه در داخل دیوار تعبیه می شود و نقش اتصال لوله های آب ورودی و خروجی را به عهده دارد.
باکس مرکزی معمولا از برنج یا فولاد ضدزنگ ساخته می شود. بدنه آن داخل دیوار قرار می گیرد و فضایی برای نگهداری مغزی و مکانیزم کنترل جریان ایجاد می کند.

-مشخصات اصلی باکس مرکزی:

ورودی های آب گرم و سرد: دو ورودی مجزا برای اتصال لوله های آب گرم و سرد. فاصله استاندارد این دو ورودی از هم معمولا 150 میلیمتر است که با فاصله استاندارد شیرآلات تطابق دارد.

• خروجی:

یک یا چند خروجی برای انتقال آب به سردوش، شلنگ ظرفشویی یا دهانه خروجی.

• رزوه های اتصال:

رزوه های استاندارد برای اتصال مغزی و قطعات روکار.

• محدوده تنظیم عمق:

بسیاری از باکس های مدرن یک مکانیزم تنظیم عمق دارند که امکان تنظیم موقعیت جلو و عقب را فراهم می کند. این ویژگی برای تطابق با ضخامت های مختلف کاشی کاری ضروری است.

در هنگام نصب باکس مرکزی، باید مطمئن شوید که کاملا تراز است. هر انحراف جزئی در این مرحله در نهایت باعث نصب کج قطعات روکار خواهد شد.

مغزی شیر توکار

مغزی قلب تپنده سیستم شیر توکار است. این قطعه مکانیزم اصلی کنترل جریان آب را در خود جای داده و درون باکس مرکزی قرار می گیرد.

انواع مغزی:

• مغزی سرامیکی:

رایج ترین نوع در شیرآلات مدرن. دیسک های سرامیکی با دوام بالا، آب بندی عالی و عمر طولانی دارند. مقاومت در برابر فرسودگی این نوع مغزی بسیار بیشتر از نوع لاستیکی است.

• مغزی کارتریجی:

یک واحد یکپارچه که شامل تمام مکانیزم کنترل است. تعویض آن ساده است و نیازی به تنظیمات پیچیده ندارد. این نوع در شیرهای دوراهه و سه راهه توکار بسیار رایج است.

• مغزی ترموستاتیک:

در شیرهای توکار ترموستاتیک استفاده می شود. امکان تنظیم دقیق دمای آب را فراهم می کند و دمای تنظیم شده را در طول استفاده ثابت نگه می دارد.

عملکرد مغزی به طور مستقیم روی کیفیت تجربه استفاده از شیر تاثیر می گذارد. مغزی های بی کیفیت معمولا پس از مدتی دچار چکه کردن یا سختی در چرخش می شوند.

رینگ تنظیم و روکش دهانه باکس

رینگ تنظیم یا پلیت تنظیم، قطعه ای است که دور باکس مرکزی قرار می گیرد و وظیفه پوشاندن فضای بین باکس و کاشی را دارد. این قطعه علاوه بر کارکرد زیبایی شناختی، یک نقش آب بندی ثانویه نیز ایفا می کند.
رینگ تنظیم معمولا از برنج یا فولاد ضدزنگ ساخته می شود و در رنگ های مختلف کروم، مات، طلایی و مشکی موجود است.
در انتخاب رینگ تنظیم باید به چند نکته توجه کرد. اول اینکه ابعاد آن باید با ابعاد باکس تطابق داشته باشد. دوم اینکه جنس و رنگ آن باید با بقیه قطعات روکار هماهنگ باشد. سوم اینکه برخی رینگ ها یک لایه آب بندی لاستیکی دارند که در آب بندی کمک می کند.

دسته یا اهرم کنترل

دسته یا اهرم کنترل قطعه ای است که کاربر مستقیما با آن تماس دارد. این قطعه روی مغزی نصب می شود و با چرخش یا حرکت، جریان و دمای آب را کنترل می کند.

انواع دسته:

• دسته اهرمی:

رایج ترین نوع. با حرکت بالا و پایین جریان آب را تنظیم می کند و با حرکت چپ و راست دما را. ارگونومی خوبی دارد و استفاده از آن با یک دست آسان است.

• دسته چرخشی:

با چرخش 90 یا 180 درجه کار می کند. در یک دست آسان است.

• دسته چرخشی:

با چرخش 90 یا 180 درجه کار می کند. در: در شیرهای با دو دسته جداگانه برای آب گرم و سرد استفاده می شود. کن دسته جداگانه برای آب گرم و سرد استفاده می شود. کنترل دقیق تری نسبت به دسته اهرمی فارد.

دسته ها در متریال های مختلف شامل روی، برنج، فولاد ضدزنگ و حتی رزین عرضه می شوند. وزن و استحکام دسته یکی از نشانه های کیفیت محصول است.

پلیت یا روکش دیواری

پلیت دیواری یا اسکاچن، صفحه تزئینی است که روی دیوار کاشی شده نصب می شود و باکس مرکزی و فضای اطراف آن را می پوشاند. نقش اصلی آن زیبایی شناختی است اما گاهی آب بندی ثانویه نیز فراهم می کند.
پلیت ها در اشکال مربع، مستطیل، دایره و اشکال ترکیبی موجود هستند و در رنگ های مختلف برای هماهنگی با دکور حمام یا آشپزخانه عرضه می شوند.
در انتخاب پلیت باید مطمئن شوید که کاملا فضای باکس را می پوشاند و لبه های آن به اندازه کافی روی کاشی قرار می گیرند. اگر باکس دقیقا در مرکز پلیت قرار نگیرد، ظاهر نهایی کار نامتقارن خواهد بود.

اتصالات و بست های نصب

اتصالات شامل مهره های اتصال لوله، واشرهای آب بندی و بست های ثابت کردن باکس به دیوار هستند. هرچند این قطعات در چشم نمی آیند، اما نقش حیاتی در دوام و عملکرد سیستم دارند.
واشرهای آب بندی معمولا از لاستیک سیلیکون یا تفلون ساخته می شوند. کیفیت این واشرها مستقیما روی آب بندی سیستم تاثیر دارد.
بست های ثابت کردن باکس باید به گونه ای نصب شوند که باکس هیچ لرزش یا حرکتی نداشته باشد. هر حرکتی در باکس در طول زمان می تواند باعث شل شدن اتصالات و بروز نشتی شود.

جدول مقایسه اجزای اصلی شیر توکار

جدول مقایسه انواع مغزی

نکات مهم در تعمیر و نگهداری

یکی از مزایای اصلی شیرآلات توکار این است که تعمیر آن ها معمولا بدون نیاز به تخریب دیوار انجام می شود. اگر شیر چکه می کند یا جریان آب قطع نمی شود، در اغلب موارد تعویض مغزی مشکل را حل می کند.
برای تعویض مغزی مراحل زیر را دنبال کنید. ابتدا آب ورودی را قطع کنید. سپس دسته کنترل را باز کنید که معمولا با یک پیچ پنهان زیر دسته یا یک پیچ آلن در قسمت کنار دسته محکم شده است. پس از جدا کردن دسته، پلیت دیواری را بردارید. حالا مغزی قابل دسترسی است و می توانید آن را باز و با مغزی جدید تعویض کنید.
یک اشتباه رایج این است که کاربران برای رفع چکه کردن، پیچ های باکس داخلی را باز می کنند که ممکن است به آب بندی دیواری آسیب برساند. همیشه از مسیر قطعات روکار وارد شوید.

تفاوت شیر توکار تک راهه، دو راهه و سه راهه

شیر توکار تک راهه فقط یک خروجی دارد و برای نقاطی مانند دوش تنها مناسب است.
شیر توکار دو راهه دو خروجی دارد. معمول ترین کاربرد آن در حمام هایی است که هم دوش سقفی و هم دوش دستی دارند. کاربر می تواند با یک اهرم انتخاب کند که آب از کدام خروجی جاری شود.
شیر توکار سه راهه سه خروجی دارد و برای سیستم های پیچیده تر مانند حمام های دارای وان، دوش دستی و دوش سقفی به کار می رود.
در تمام این موارد، ساختار اصلی اجزا یکسان است و فقط تعداد خروجی های باکس و پیچیدگی مغزی تفاوت دارد.

نقش فشار آب در عملکرد قطعات

فشار آب ورودی به طور مستقیم روی عمر مغزی تاثیر می گذارد. فشار بیش از حد می تواند باعث فرسودگی زودرس دیسک های سرامیکی و واشرها شود. فشار ایده آل برای اکثر شیرآلات توکار بین 1.5 تا 4 بار است.
اگر فشار آب در ساختمان شما بیش از این مقدار است، نصب یک شیر فشارشکن در ورودی آب ساختمان یا در ورودی سرویس بهداشتی توصیه می شود. این کار علاوه بر محافظت از مغزی شیر توکار، از سایر لوازم بهداشتی و لوله کشی نیز محافظت می کند.

هماهنگی ظاهری قطعات روکار

یکی از نکاتی که بسیاری از کاربران به آن توجه نمی کنند، هماهنگی ظاهری تمام قطعات روکار با یکدیگر و با سایر لوازم بهداشتی است. دسته، پلیت و رینگ تنظیم باید در رنگ و سبک یکسانی باشند.
همچنین این قطعات باید با رنگ و جنس سایر شیرآلات، آینه هوشمند، حوله گیر و سایر اکسسوری های حمام هماهنگ باشند. خوشبختانه اکثر برندهای معتبر، مجموعه های کاملی از لوازم بهداشتی را در یک رنگ و سبک عرضه می کنند که انتخاب را آسان تر می کند.

آشنایی با اجزای شیرآلات توکار به شما کمک می کند هم در هنگام خرید، انتخاب بهتری داشته باشید و هم در صورت بهتری داشته باشید و هم در صورت بروز مشکل، سریع تر آن را تهده مجموعه کامل شیرآلات توکار و اطلاعات فنی هر محصول، صفحه شیرآلات توکار در سایتوز را وز را ببینید.